حسابداری تعهدی

حسابداری تعهدی و مبنای حسابداری تعهدی

حسابداری تعهدی

حسابداری تعهدی چیست ؟

بر اساس حسابداری تعهدی ، معاملات و سایر رویداد های مالی در زمان وقوع بدون توجه به دریافت و یا پرداخت وجه نقد شناسایی و به ثبت می رسند ‌.  به طور خلاصه کلیه درآمد ها در زمان دریافت و انجام دادن خدمات مربوط به فروش کالا و یا خرید کالا در نرم افزار مالی به شکل دقیق ثبت می شوند . حسابداری تعهدی یکی از روش های حسابداری است که عملکرد و موقعیت یک کسب و کار یا شرکت را با به شناسایی رویداد های اقتصادی بدون در نظر گرفتن زمان انجام معامله به صورت نقدی ، اندازه گیری می کند .

در حسابداری تعهدی ، زمان تحصیل یا تحقق درآمد ، هنگامی است که درآمد به شکل قطعی مشخص و یا در اثر ادامه خدمات حاصل می گردد . هدف حسابداری تعهدی  شفاف سازی کلیه حساب ها و ارائه گزارش های مالی است که شامل تهیه صورت های مالی تجمیعی ، تلفیقی کل و عملکرد دوره ای در یک سازمان اجرایی می شود . حسابداری تعهدی به جریان های ورودی و خروجی وجه نقد ،این امکان را می دهد تا با استفاده از جریان های نقدی ورودی و خروجی پیش بینی شده  ، ترکیب شده و تصویر صحیحی از وضعیت مالی کنونی شرکت ارائه کند .

حسابداری بر مبنای نقدی چیست؟

حسابداری بر مبنای نقدی یکی از روش های حسابداری است که پایه آن بر دریافت و پرداخت وجه نقد تکامل می یابد. در این سیستم هر گونه تغییری در روند وضعیت مالی موسسه ، لازمه مبادله وجه نقد می باشد و درآمد ها زمانی شناسایی و ثبت می شوند که به صورت عینی دریافت شوند و همچنین هزینه ها زمانی شناسایی و در دفاتر ثبت می شوند که وجه نقد تحمیل شده بابت آن ها پرداخت شود .

پس تفاوت حسابداری تعهدی و حسابداری بر مبنای نقدی در شناسایی درآمد ها و هزینه ها می باشد . به عبارتی تفاوت اصلی زمانی است که درآمد و هزینه ها به عنوان یک رویداد مالی ثبت شوند . در حسابداری تعهدی به محض عقد قرار داد و یا انجام معاملات مختلف ، بدون در نظر گرفتن اینکه وجهی رد و بدل شده است یا خیر رویداد مالی در سیستم حسابداری ثبت می شود . و برای انجام دقیق و صحیح این اسناد و ثبت ها از طرف حساب هایی مانند حساب های دریافتنی ، حساب های پرداختنی و یا اسناد دریافتنی و پرداختنی به جای وجوه نقد استفاده و به کار برده می شود .

مزیت های حسابداری تعهدی

در حسابداری تعهدی امکان دستیابی راحت و سریع به اطلاعات سازمانی و وضعیت سازمان وجود دارد . برای مشخص کردن درآمد و هزینه های واقعی دوره مالی و گزارشگری صحیح از رویکرد های مالی در پایان هر سال تنها با به کار گیری حسابداری تعهدی قابل انجام است . اطلاع از میزان و ارزش موجودی ها و دارایی های شرکت با ثبت موجودی ها و دارایی های ثابت شامل اموال ، تجهیزات ، ماشین آلات و … در سیستم حسابداری تعهدی قابل دستیابی می باشد .

حسابداری تعهدی به عنوان روشی استاندارد در اغلب شرکت ها استفاده می شود ، با استثناء شرکت های بسیار کوچک .  به کار گیری این روش از حسابداری تصویر واضح و دقیق تری از شرایط حاکم بر شرکت را فراهم می کند ، اما به دلیل پیچیدگی آن تا حدودی پیاده سازی و اجرای مشکل تری دارد .

نیاز داشتن به حسابداری تعهدی از افزایش پیچیدگی معاملات تجاری و علاقه داشتن به داده ها و اطلاعات مالی دقیق تر نشات می گیرد . فروش کالا به شکل اعتبا۵ری و پروژه هایی که یک جریان به درآمد رسیدن را در طی دوره فراهم می کنند ، بر شرایط مالی شرکت در زمان معامله تاثیر می گذارد . پس منطقی است که این فرایند ها باید بر صورت حساب های مالی که در طول همان دوره که این معاملات اتفاق می افتد تاثیر بگذارد.

مهم ترین وظیفه حسابداری را الزاماً باید شناسایی زمان های مناسب برای رویداد های مالی دانست ، زیرا زمان ها و موقعیت های طلایی پرداخت و دریافت های مالی و تنظیم و تکمیل اسناد برای آن ها با استفاده از نرم افزار های حسابداری که در پایان یک مجموعه با ارزش و مکمل از کلیه عملیات های یک شرکت می سازد .

امکانات نرم افزار حسابداری

از دیگر مزایای حسابداری تعهدی   عبارتند از :

الف) دسترسی خیلی سریع و راحت به اطلاعات ، کامل و دقیق از وضعیت و روند عملیاتی شرکت

ب) تعیین میزان درآمد های وصول نشده هر دوره  ، و امکان برنامه ریزی صحیح برای وصول آن ها

ج) دسترسی به داده ها و اطلاعات جامع تر از درآمد ها و هزینه های هر دوره ( نقد و غیر نقد)

د) امکان ایجاد ارتباط میان هزینه ها و عملکرد آن ها و در نهایت ایجاد زمینه های مناسب برای ورود به بحث بودجه عملیاتی

ه) امکان تعیین نقطه سر به سر برای درآمد و هزینه در هر دوره مالی ، با مقایسه درآمد ها و هزینه های هر دوره و نتایج برآمده از آن ها

ر) امکان محاسبه و ثبت هزینه استهلاک به عنوان یکی از هزینه های دوره

ز) دسترسی و ورود به اطلاعات لازم برای برنامه ریزی و اعمال کنترل ها جهت مدیریت آن ها

د) امکان مقایسه وضعیت موجود با وضع مناسب و مطلوب و تناسب آن با ماموریت های شرکت از منظر دارایی ها و خدمات ارائه شده

  • گزارش های مالی تعهدی

در حسابداری ، گزارش های مالی تعهدی به تهیه صورت های مالی و گزارشات سالانه بر مبنای اطلاعات تعهدی اشاره دارد .  صورت های مالی بر مبنای حسابداری تعهدی ، اطلاعات حسابداری کامل تری نسبت به اطلاعات حاصل از سیستم حسابداری به روش سنتی نقدی ارائه می دهد . صورت های مالی که بر مبنای حسابداری تعهدی برای یک بخش شامل صورت عملیات ، صورت دارایی ها ، صورت جریان های نقدی ، حساب های جداگانه و مدارک مربوط به مدیر و حسابرس مستقل می باشد.

در برخی از مواقع گزارش های مالی تعهدی جهت تصمیم گیری های اقتصادی و هدف های پاسخگویی سودمند می باشد ، زیرا در واحد های خصوصی رسیدن به این موارد از طریق ارائه کردن صورت های مالی تعهدی تردید آمیز می باشد . از سوی  دیگر تهیه نسبت هایی که فقط بینشی ، در مورد هزینه ها و اثر بخشی ارائه می دهند و در بیشتر اوقات برای اندازه گیری خروجی ها و عملیات های محیطی بخش عمومی نامناسب می باشند ، ممکن است موثر نباشد.

 اکثراً اطلا‌عات جمع آوری شده از راه گزارشگری مالی با مبنای تعهدی، مانند ارزیابی دارایی ها و حقوق مالکان، نمی تواند در تصمیم گیری در مورد عملکرد، پاسخگویی یا تصمیم های تامین مالی در واحد دولتی مورد استفاده قرارگیرد. با این وجود ، مراجعه به اعداد حسابداری تعهدی به عنوان ملاک هایی جهت اندازه گیری و مدیریت مخارج دولت با سرعت در حال گسترش است.

  • ارجحیت های روش حسابداری تعهدی بر روش نقدی

الف) داشتن قابلیت اعتماد مناسب تر برای اطلاعات

ب) برخوردار بودن از کارایی و کیفیت مطلوب تر و قابلیت فهم بهتر

ج) انعکاس اطلاعات مرتبط و مناسب تر جهت تصمیم گیری های زمانی

د) صورت های مالی ای که تهیه شده اند قابلیت مقایسه بهتری دارند و اطلاعات آن جوری شفاف است که تصمیم گیری را برای همه مسئولان و دست اندر کاران امور مالی و حسابداری شرکت واضح تر و شفاف تر می نماید .

ه) کارایی بیشتر و بهتر عناصر حسابداری در صورت های مالی تکمیل شده

به طور خلاصه می توان گفت که اکثر مشکلات و عدم کارکرد سیستم مالی نقدی به شرح زیر می باشد :

  • سیستم حسابداری نقدی بیشتر دارایی ها و بدهی ها را تا زمان دریافت یا پرداخت های نقدی در دفاتر و سایر گزارش ها منعکس نمی کند .
  • عدم هوشمند بودن سیستم‌ حسابداری نقدی ، در این سیستم اعمال مدیریت نقدینگی و مدیریت بر هزینه امکان پذیر نیست و در نتیجه به کار بردن بهینه منابع در خدمت رسانی مناسب با یک مانع جدی روبرو است .
  • نارسائی های ساختار سازمانی و نداشتن اتحاد و یکپارچگی در وظایف بخش های متنوع مالی اعم از سیستم های کنترلی ، اجرایی ، حسابرسی و … از مسائل و مشکلات قابل توجه در سیستم حسابداری نقدی می باشد .
  • هزینه های سازگاری و عملیاتی پیاده سازی حسابداری تعهدی

هزینه های اجرایی کردن حسابداری تعهدی عبارت است از :

 ۱_ شناسایی و ارزش گذاری دارایی های موجود در شرکت یا واحد تجاری

 ۲_ بهبود عملکرد رویه های حسابداری

 ۳_ نظم بخشیدن به سامانه های حسابداری شامل خرید سامانه های  رایانه ای و راه اندازی آزمایشی

 ۴_ بهبود و اثر بخشی مهارت های لازم و فراهم کردن بستر های آموزشی برای تهیه کنندگان و استفاده کنندگان از اطلاعات مالی حسابداری

بعضی هزینه ها مانند هزینه خرید دستگاه های رایانه ای جهت استفاده از سیستم الکترونیکی به سهولت و آسانی قابل شنایایی و اندازه گیری هستند .

اندازه گیری اقلام  دیگر مانند بهبود عملکرد مهارت های حسابداری کارکنان که ، ممکن است کمی سخت تر باشد.
هزینه واقعی پیاده سازی و اجرای یک مبنای خاص وابسته به ظرفیت کارکنان در محدوده تجربه و آموزش
آنان و قابلیت اتکا و کامل بودن سامانه موجود فعلی است.

 در بعضی از حوزه ها، ممکن است ارتقاء ظرفیت یک نهاد خاص ضروری و مهم ترین گام در اجرای حسابداری تعهدی باشد.
در بخش های دیگر شاید، به دلیل وجود دانش و مهارت این توسعه اهمیت کمتری داشته باشد. هزینه های سازگاری همچنین تحت تاثیر ماهیت سیستم حسابداری قرار میگیرد. اگر سیستم جمع آوری اطلاعات ، ارائه هر دو گزارش های داخلی و خارجی را در نظر گرفته باشد، نیازمند هزینه بیشتری خواهد بود .

مبنای نیمه تعهدی در حسابداری تعهدی

مبانی حسابداری

مبانی حسابداری ، انتخاب درست زمان شناسایی و ثبت زدن اسناد هزینه ها و درآمد ها در دفاتر حسابداری می باشد . انتخاب کردن هر کدام از روش های شناسایی و ثبت زدن درآمد ها و هزینه ها ، نوعی مبنای حسابداری به شمار می رود که حسب مورد در حسابداری موسسات بازرگانی و همچنین موسسات غیر انتفاعی مورد استفاده قرار می گیرد .

مبنا های حسابداری شامل موارد زیر است :

  • مبنای تعهدی ( حسابداری تعهدی)

در مبنای تعهدی کامل( حسابداری تعهدی)     ، درآمد ها زمانی شناسایی و در دفاتر حسابداری ثبت می شوند که تحقق یافته باشند در این مبنا زمان تحصیل یا تحقق درآمد ، هنگامی است که درآمد به طور قطعی مشخص شده و یا در اثر ارائه خدمات حاصل شده باشد . زیرا زمان وصول وجه در این روش مهم نیست ولی زمان تحصیل یا تحقق درآمد حائز اهمیت است .

  • مبنای نیمه تعهدی

مبنای نیمه تعهدی در نرم افزار حسابداری به سیستم هایی گفته می شود که در آنان ، هزینه ها بر اساس تعهدی و درآمد ها بر اساس نقدی شناسایی و در دفاتر ثبت می شوند . مبنای نیمه تعهدی ترکیبی از دو مبنای تعهدی و نقدی است که از لحاظ سهولت و قابلیت اجرا مورد پذیرش اغلب کشور ها قرار گرفته است .

  • مبنای تعهدی تعدیل شده

مبنای تعهدی تعدیل شده ، روشی از حسابداری است که در آن هزینه ها در زمان ایجاد یا تحمل ، شناسایی و در دفاتر ثبت می شوند . به همان ترتیبی که در مبنای تعهدی کامل و در مبنای نیمه تعهدی عمل می شوند . ولی درآمد ها در این مبنا بر اساس طبع و ماهیت آن ها تقسیم بندی می شوند .

  • مبنای نقدی تعدیل شده

مبنای نقدی تعدیل شده ، از روش های حسابداری می باشد که به روش حسابداری نقدی کامل شباهت زیادی دارد . همچنین تفاوت مبنای نقدی کامل با مبنای نقدی تعدیل شده در نحوه شناسایی آنها و ثبت زدن هزینه ها است .

سرمایه در حسابداری

سرمایه در حسابداری چیست؟

حسابداری پیمانکاری

حسابداری پیمانکاری

حسابداری دولتی

حسابداری دولتی

حسابداری فروشگاهی

حسابداری فروشگاهی چیست؟

حسابداری مالیاتی چیست؟

حسابداری مالیاتی چیست؟

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

فهرست